Veelgestelde vragen

Klik op de vraag om het antwoord te zien.
Staat je vraag er niet bij? Neem dan contact op.

Inhoud:

Algemeen
Account, registreren en inloggen
Wikiwijs Zoeken
Wikiwijs Maken
Wikiwijs Delen
Digitaal lesmateriaal
Voorwaarden en auteursrechten
Keurmerken

Algemeen

Terug naar boven

Wikiwijsleermiddelenplein is een platform waar iedereen uit het onderwijsveld, van basis- tot universitair onderwijs, terecht kan voor alles over leermiddelen. Wikiwijsleermiddelenplein biedt een mix van open en gesloten (digitaal) lesmateriaal en professionaliseringsmateriaal over het gebruik en de toepassing van leermiddelen.

Wikiwijsleermiddelenplein is bedoeld voor iedereen die betrokken is bij het keuzeproces en de inzet van leermiddelen in de dagelijkse lespraktijk. Van docenten, afdelingshoofden, ict-coördinatoren tot onderwijsbeslissers.

Doel is om scholen en docenten te ondersteunen bij het samenstellen van de optimale leermiddelen(mix) en daarnaast te zorgen voor centrale beschikbaarheid van leermiddelen; van lesmateriaal tot lesmethodes.

Wikiwijsleermiddelenplein wordt beheerd door Kennisnet.

Ja, Wikiwijsleermiddelenplein is een publiek en onafhankelijk platform. Daarmee is het gebruik van de website en bijbehorende functionaliteiten kosteloos. Zo kun je op ieder moment leermiddelen zoeken, maken en vergelijken.

Bij leermiddelen kun je denken aan digitaal of niet-digitaal materiaal, maar ook aan gratis materiaal (onder een open licentie beschikbaar) of materiaal met kosten (gesloten).

Op de pagina Ondersteuning vind je een overzicht van handleidingen.

Je kunt je aanmelden voor de nieuwsbrief van Wikiwijs Maken door je gegevens in te vullen op dit formulier.

In onderstaande handleidingen word je stap voor stap meegenomen door de mogelijkheden en functionaliteiten van Wikiwijsleermiddelenplein.


Account, registreren en inloggen

Terug naar boven

Inloggen gebeurt via je schoolaccount (dit is het account waarmee je ook op de ELO aanmeldt). Heb je geen schoolaccount, dan kun je ook inloggen met een persoonlijk Entree-account.

  1. Ga naar www.wikiwijsleermiddelenplein.nl
  2. Log in met je schoolaccount of Entree-account door rechtsboven op ‘Mijn account’ te klikken en daarna te kiezen voor ‘inloggen’.
  3. Heb je geen schoolaccount en ook geen Entree account, kies dan voor “Entree-account aanmaken” en volg de aanwijzingen.

Als de school niet is aangesloten bij Entree Federatie, kun je een persoonlijk Entree-account aanmaken bij de dienst Entree Account van Kennisnet. Hiervoor heb je alleen een e-mailadres nodig.


Wikiwijs Zoeken

Terug naar boven

Via de knop “Downloaden / aanpassen” kun je een arrangement downloaden als pdf, Ebook of voor een elektronische leeromgeving.

Het leer- en lesmateriaal dat wordt aangeboden via Wikiwijsleermiddelenplein is in principe gratis te gebruiken. Soms wordt echter verwezen naar materialen buiten deze website, die kosten met zich kunnen meebrengen. In dat geval is het materiaal als zodanig herkenbaar. Ook zijn er filteropties beschikbaar, waarmee je gericht naar betaald of niet-digitaal materiaal kunt zoeken.

Nee, je kunt niet al het materiaal gebruiken en zelf aanpassen. Bij ieder leermiddel is aangegeven onder welke licentie het materiaal is uitgebracht en deze licentie maakt duidelijk wat jij met het materiaal mag doen. Vaak is de licentie een Creative Commons-licentie.


Wikiwijs Maken

Terug naar boven

Op http://www.wikiwijs.nl/tools/maken/home.psml kan je te allen tijde de laatste handleiding van Wikiwijs Maken vinden.

Ook wordt er een melding op bovenstaande pagina geplaatst als er aanpassingen worden gedaan aan Wikiwijs Maken.

Benieuwd hoe je kunt werken in teams? Bekijk de handleiding Samenwerken in teams.

Via onderstaande stappen kan je een arrangement publiceren:

  1. Ga naar het tabblad “Publiceren”
  2. Kies ervoor om het arrangement te “delen en vindbaar maken voor iedereen” of alleen “voor prive gebruik te publiceren”.
  3. Maak een keuze uit de licentievorm “CC Naamsvermelding 3.0 Nederland Licentie” of “CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie”
  4. Klik op de knop “Publiceren”
  5. Accepteer de gebruikersvoorwaarden door op de knop “Ik ga akkoord met de gebruiksvoorwaarden” te klikken

Meer informatie vind je in de handleiding.

Via onderstaande stappen kun je een arrangement depubliceren:

  1. Ga naar het tabblad “Publiceren”
  2. Klik op het potloodje achter “Publicatiestatus”
  3. Selecteer de optie “niet meer publiceren (terugtrekken)”
  4. Klik op de knop “Publicatiestatus wijzigen”

Meer informatie vind je in de handleiding.

Via de knop “Downloaden / aanpassen” in het menu van een arrangement kun je het downloaden als pdf, EBook of voor een elektronische leeromgeving.

Sleep het blokje ‘bestanden & links’ naar links. Kies vervolgens uit de lijst met jouw favorieten. Zoek je nieuw leermateriaal om toe te voegen? Zoek dan eerst naar het juiste materiaal, en kies dan voor ‘voeg toe aan arrangement’.

Meer informatie hierover vind je in de handleiding.

Het is mogelijk om een arrangement voor privé-gebruik te publiceren.

Ga na het tabblad “Publiceren” en kies voor de optie “voor privé-gebruik publiceren”. Na het kiezen van de licentievorm en het klikken op de knop “Publiceren” ontvang je een publicatie-url. Deze url kun je delen met je leerlingen of andere docenten.

Meer informatie hierover vind je in de handleiding.

Nee, je kunt niet al het materiaal gebruiken en zelf aanpassen. Bij ieder leermiddel is aangegeven onder welke licentie het materiaal is uitgebracht en deze licentie maakt duidelijk wat jij met het materiaal mag doen. Vaak is de licentie een Creative Commons-licentie.

Het maken van een arrangement heeft de volgende voordelen:

  • Je kunt verschillende leermaterialen combineren tot één les
  • Je kunt overal waar je een internetverbinding hebt werken aan je arrangement
  • Een arrangement is goed bruikbaar op een digibord
  • Een online arrangement sluit aan bij de leefwereld van kinderen en jongeren

Een arrangement is een verzameling bronmaterialen, aangevuld met eigen teksten (bijvoorbeeld instructies), afbeeldingen en geluidsfragmenten. Een arrangement wordt gemetadateerd om het vindbaar te maken voor anderen.

Arrangeren is dus het in de juiste volgorde zetten van leermateriaal, of het zelf samenstellen van leermateriaal zodat je het voor jouw les kunt gebruiken.

Je kunt zelf lesmateriaal maken, maar je kunt het ook arrangeren. Wat is het verschil? Bij arrangeren voeg je bestaand materiaal dat je vindt, samen. Voorbeeld: Je vindt op internet een filmpje, twee foto’s en wat tekst over zwaartekracht. Je hebt deze informatie niet zelf ontwikkeld, maar door de informatie samen te voegen en er opdrachten aan te verbinden, arrangeer jij jouw eigen les. Je voegt betekenis toe. Bij ontwikkelen gaat het om het zelf maken van digitaal lesmateriaal. Het ontwikkelen van materiaal kan onderverdeeld worden in vijf stappen:

  1. het analyseren van het probleem
  2. het ontwerpen van het digitale lesmateriaal
  3. het daadwerkelijke ontwikkelen van het digitale lesmateriaal
  4. het implementeren van het digitale lesmateriaal
  5. het evalueren van het digitale lesmateriaal

Wikiwijs is geen systeem zoals Quayn, dat is nl. echt ingericht als een toetsenbank. Je kunt met Wikiwijs wel in een team samenwerken en samen toetsen maken. Die kun je natuurlijk geordend opslaan én je kunt vragen hergebruiken in een andere toets. Je komt dus een heel eind.

Maar er zijn ook verschillen. De vraag is nl. wat je vervolgens met die toetsen wilt doen. In Quayn kun je toetsen ter beschikking stellen aan je klas en krijg je de resultaten van je klas te zien (en kijk je open vragen als docent na). In Wikiwijs krijgt de LEERLING het resultaat te zien en kijkt de LEERLING de open vragen na. Vervolgens kan hij desgewenst het resultaat aan zijn docent sturen/laten zien.

Daarnaast kun je in Quayn zoeken op toetsITEM, dus op vraag en dat kun je in Wikiwijs niet.

Ook hangt het antwoord op je vraag af van wat je precies bedoelt met toetsenbank: in het meest uitgebreide geval wordt een ITEMBANK bedoelt waarin je vanuit losse vragen op ieder gewenst moment een toets kunt samenstellen. Dat kan in principe in Wikiwijs ook, maar niet handig omdat je niet kunt metadateren en zoeken op vraagniveau. Sommige docenten bedoelen een verzameling van toetsen en dat kan wel.

Van belang is dat je je altijd moet realiseren dat Wikiwijs geen ‘traditioneel’ toetssysteem is.


Wikiwijs Delen

Terug naar boven

Klik hier voor de laatste handleiding voor Wikiwijs Delen.

Dit kun je doen via de tab ‘Delen’. Je komt dan in de Wikiwijs-repository terecht en hier kun je je link uploaden. Dit gaat op dezelfde manier als een bestand uploaden, alleen kies je dan voor ‘Link toevoegen’ in plaats van ‘Bestand toevoegen’.

Meer informatie vind je in de handleiding.

Niet alle wijzigingen zijn direct zichtbaar binnen Wikiwijsleermiddelenplein. Zo is bijvoorbeeld het (opnieuw) gedeelde en gemetadateerde materiaal pas de volgende dag zichtbaar. Het materiaal moet namelijk eerst worden geïndexeerd. Wijzigingen zoals tekst en plaatjes in arrangementen zijn wel direct zichtbaar.

Nee, je kunt niet al het materiaal gebruiken en zelf aanpassen. Bij ieder leermiddel is aangegeven onder welke licentie het materiaal is uitgebracht en deze licentie maakt duidelijk wat jij met het materiaal mag doen. Vaak is de licentie een Creative Commons-licentie.


Digitaal lesmateriaal

Terug naar boven

In het onderwijs wordt gebruik gemaakt van leer- en lesmateriaal. Niet alleen in papieren vorm, maar steeds vaker ook in digitale vorm. Met digitaal materiaal is het eenvoudiger om maatwerk te leveren. Ook is digitaal materiaal interactiever dan papieren materiaal en kan het sneller aangepast worden. Bijvoorbeeld aan leerlingen die sneller of juist langzamer leren dan de andere leerlingen. Vaak is digitaal leer- en lesmateriaal gratis, waardoor de kosten voor de aanschaf zullen dalen.

Het gebruik van digitaal materiaal stelt docenten in staat meer in te spelen op de wensen en mogelijkheden van hun leerlingen. Het materiaal kan zowel wat betreft vorm, inhoud, plaats als tijd worden afgestemd op de individuele leer- en ontwikkelbehoefte. Hiermee biedt digitaal leer- en lesmateriaal de mogelijkheid de effectiviteit van het leren sterk te vergroten; de leerling werkt alleen aan die stof die hem op dat moment het best in zijn ontwikkeling verder helpt. Verder wordt het voor docenten eenvoudiger om het materiaal te bewerken. Dit komt zowel door de technologische ontwikkelingen als door het ruime aanbod van digitaal materiaal (zoals film, muziek, foto’s). Het bewerken van lesmateriaal biedt docenten niet alleen de mogelijkheid om het onderwijs meer conform hun eigen wensen in te richten, maar biedt hen tevens de kans om zichzelf verder te ontwikkelen.

Meer informatie vind je ook in het dossier Ontwikkelen van digitaal leermateriaal op leraar24.nl.

Digitaal leer- en lesmateriaal is er in verschillende soorten en maten. Uiteenlopend van losse componenten tot volledige modules. Een fragment is een losse component (bijvoorbeeld een plaatje of een tekst). Een informatie-eenheid is bijvoorbeeld een site, een filmpje of een artikel over één bepaald onderwerp. Een leereenheid is een aantal (internet)pagina’s met een duidelijke structuur. Zo kan een leereenheid bestaan uit een inleiding, oefeningen, oefentoetsen, enzovoort. Een cursus is een volledig afgeronde module, die bestaat uit een aantal leereenheden en die bijvoorbeeld opleidt tot een erkend (deel)certificaat.

Als je digitaal materiaal gemaakt hebt, is het belangrijk dat je het deelt met andere docenten. Dat kan alleen als jij het materiaal metadateert. Metadatering is informatie over informatie, of anders gezegd: informatie die het materiaal zelf, de educatieve content, beschrijft.

Metadatering maakt het mogelijk om gericht te zoeken naar informatie, door het opgeven van bepaalde kenmerken waaraan die informatie moet voldoen, zoals niveau, omvang of doelgroep. Een zoekvraag levert zo een verfijnd zoekresultaat: leer- en lesmateriaal dat qua inhoud, vorm en/of niveau zoveel mogelijk aansluit bij de behoefte van docent en/of leerlingen.

Door afspraken te maken over de metadata wordt de uitwisselbaarheid en vindbaarheid van content bevorderd. Het is herkenbaar en bruikbaar voor iedereen.

Met een auteurstool kun je digitaal leermateriaal ontwikkelen, bewerken, combineren en structureren. Er zijn allerlei tools om zelf digitaal materiaal te maken.

Met een auteurstool maak je een digitale les. Zo’n les kun je bijvoorbeeld verrijken met afbeeldingen en video’s. Ook kun je structuur aanbrengen in de manier waarop informatie aan leerlingen wordt aangeboden. Ten slotte kun je in veel gevallen oefeningen toevoegen.

Wanneer het materiaal voldoet aan jouw wensen, kun je het met een auteurstool idealiter zo opslaan dat je het naadloos in jouw elektronische leeromgeving (ELO) kunt importeren en afspelen. De tool maakt hiervoor een pakket (een computerbestand) aan dat voldoet aan bepaalde standaarden. Deze standaarden zijn afspraken die ervoor zorgen dat het leermateriaal in elke ELO goed past en afgespeeld kan worden. Net zoals een standaard A4-tje in elke printer past en geprint kan worden. Je kunt jouw pakket dus delen met anderen die het ook in hun ELO kunnen importeren en afspelen.

Er zijn allerlei verschillende soorten tools beschikbaar. Sommige kun je via een website gebruiken, andere moet je installeren op jouw computer. Er zijn open-source auteurstools en commerciële. Enkele voorbeelden zijn eXe Learning, Hot Potatoes, Wimba Create, Lesbank en Wikiwijs Maken. Ook bieden sommige ELO’s de mogelijkheid om digitaal leermateriaal te ontwikkelen en arrangeren in deze omgevingen zelf.

In veel gevallen zijn afspraken en standaarden vanzelfsprekend. Denk bijvoorbeeld aan het standaard papierformaat A4. Twee simpele afspraken (210 x 297 mm) vormen de basis van deze informatiedrager.

Soortgelijke afspraken over onderwijstechnologische specificaties en standaarden zijn de onderwijswereld van dienst. Een aanbieder van materiaal verpakt en verstuurt het volgens afspraken en standaarden. Op die manier kan de gebruiker het materiaal ophalen en uitpakken. Het systeem van de gebruiker werkt tenslotte volgens dezelfde standaarden.

Lees meer over standaarden op de Kennisnet-website.

Meer informatie hierover vind je op pagina van De Leermiddelspecialisten. Tevens is er een uitgebreid dossier beschikbaarop leraar24.nl: Ontwikkelen van digitaal leermateriaal.

Het is van belang om na te gaan of het gaat om het vervangen van delen of om aanvullend gebruik. Bij het vervangen van delen uit de methode is het van belang om na te gaan of je met het digitale materiaal dezelfde doelen bereikt. Als het gaat om aanvullend materiaal op de methode is het van belang om helder aan te geven waarom jij het inzet en welke doel jij daarmee wilt bereiken.

Meer informatie vind je ook in het dossier Ontwikkelen van digitaal leermateriaalop leraar24.nl.


Voorwaarden en auteursrechten

Terug naar boven

Het leer- en lesmateriaal dat wordt aangeboden via Wikiwijsleermiddelenplein is in principe gratis te gebruiken. Soms wordt echter verwezen naar materialen buiten deze website, die kosten met zich kunnen meebrengen. In dat geval is het materiaal als zodanig herkenbaar. Ook zijn er filteropties beschikbaar, waarmee je gericht naar betaald of niet-digitaal materiaal kunt zoeken.

Ja. Maar met een kanttekening. Een werk kan alleen onder een Creative Commons-licentie worden gelicenseerd als je zeker weet dat je daarmee geen inbreuk maakt op het auteursrecht van een ander.

Stel dat de methode auteursrechtelijk is beschermd, maar niet onder Creative Commons is gelicenseerd. Dan kun je in de toelichting bijvoorbeeld niet zo maar foto’s of grote lappen tekst opnemen uit die methode, tenzij de rechthebbende van de methode daar toestemming voor heeft gegeven.

Het terugnemen van een werk kan niet. Eens een bepaalde CC-licentie gegeven blijft gegeven. Herroepen van een licentie is niet toegestaan. Maar het werk opnieuw uitgeven onder een andere licentie kan wél. Er zijn dan dus twee varianten in omloop: een versie onder de oorspronkelijke Creative Commons-licentie en een versie onder een andere licentie.

Dat mag alleen als je jouw werk hebt gepubliceerd onder de CC-BY- of CC-BY-SA-licentie. De betreffende partij dient wel je naam te vermelden en de naam van alle anderen die aan het materiaal hebben meegewerkt (dat heet de Naamsvermelding-eis). Ook dient men (ingeval van de licentie CC-BY-SA) het materiaal te publiceren onder de CC-BY-SA-licentie.

De mogelijkheid blijft dat commerciële partijen de oorspronkelijke auteur(s) benaderen voor het uitwerken van een commerciële uitgave. Daarbij is een commerciële overeenkomst tussen auteur(s) en uitgever niet uitgesloten.

Nee, je kunt niet al het materiaal gebruiken en zelf aanpassen. Bij ieder leermiddel is aangegeven onder welke licentie het materiaal is uitgebracht en deze licentie maakt duidelijk wat jij met het materiaal mag doen. Vaak is de licentie een Creative Commons-licentie.

Ja, alleen als er een logo van een Creative Commons-licentie bij het materiaal staat.

Ja, mits het toegestaan is dat het oorspronkelijke materiaal vrij mag worden aangepast (bijvoorbeeld doordat het met een licentie van Creative Commons is gepubliceerd) en je bij het publiceren van het aangepaste materiaal voldoet aan de voorwaarden die bij de licentie van het oorspronkelijke materiaal horen. Dat betekent minimaal dat de naam van de oorspronkelijke auteur in het materiaal genoemd moet zijn.

Dit mag je alleen plaatsen op Wikiwijsleermiddelenplein als jouw materiaal geen stukken tekst uit de methode bevat, tenzij het citaten betreffen die als toelichting dienen. Je moet dan wel de bron vermelden. De naam van de methode mag je wel noemen.

Er is met verschillende partijen overlegd over onder welke licentie digitaal leermateriaal het best gepubliceerd kan worden. Hieruit bleek dat digitaal leermateriaal het grootste effect heeft als het laagdrempelig hergebruikt en verbeterd kan worden. Maximale vrijheid voor de gebruiker dus. Bovendien kunnen andere initiatieven makkelijk ontsloten worden door, en gecombineerd worden met Wikiwijsleermiddelenplein.

CC-BY (voluit Creative Commons-Naamsvermelding) is een licentievorm waarbij je het aangeboden materiaal vrij mag gebruiken, verspreiden, kopiëren, aanpassen, mits je de naam vermeldt van de maker van het werk. Meer informatie over licenties kun je vinden op de website van Creative Commons.

CC-BY-SA (voluit Creative Commons Naamsvermelding GelijkDelen) is een licentievorm waarbij je het aangeboden materiaal vrij mag gebruiken, verspreiden, kopiëren, aanpassen, mits je de naam vermeldt van de maker van het werk en het materiaal publiceert onder deze licentie. Meer informatie over licenties kun je vinden op de website van Creative Commons.

Ja. Creative Commons kent zes licenties die iedereen voor zijn eigen werk mag gebruiken. Sommige licenties geven zeer veel gebruiksvrijheden en andere zijn wat restrictiever. Alle licenties en de bijbehorende voorwaarden zijn te vinden op de website van Creative Commons.


Keurmerken

Terug naar boven

Een keurmerk is een soort kwaliteitsstempel dat is toegekend aan lesmateriaal. Aan een keurmerk kun je zien dat anderen het materiaal de moeite waard vonden. Het wordt zo makkelijker om geschikt materiaal te vinden.

Een keurmerk is gekoppeld aan individueel leermateriaal en een achterliggend kwaliteitsmodel. Dit model en de uitleg erbij moeten voor de gebruiker vindbaar zijn.

Als er een keurmerk aan lesmateriaal is toegevoegd, staat er de tekst bij ‘Aanbevolen door:’ en is er een logo (het keurmerk) zichtbaar wanneer het materiaal getoond wordt, bijvoorbeeld in de lijst met zoekresultaten. Het keurmerk verwijst naar de pagina van een keurmerkgroep. Op deze pagina kunnen bezoekers zien aan welke kwaliteitseisen leermateriaal moet voldoen om van de keurmerkgroep een keurmerk te krijgen.

Voor het toekennen van keurmerken is er voor de deelnemers van keurmerkgroepen een handleiding ‘Wikiwijs keurmerken‘ beschikbaar.

Een keurmerkgroep is een identificeerbare groep die de kwaliteitseisen bepaalt waaraan lesmateriaal moet voldoen en die het materiaal kan voorzien van een keurmerk. Dit geldt voor materiaal dat de keurmerkgroep heeft gecreëerd en/of onderhoudt, maar ook voor ander materiaal.

Enkele redenen om te starten met een keurmerkgroep kunnen zijn:

  • Zichtbaarheid vergroten en/of profileren binnen Wikiwijsleermiddelenplein
  • Betrokkenheid om toepasbaarheid van lesmateriaal te verbeteren en/of bepaalde kwaliteitsopvattingen zichtbaar maken
  • Er is onvoldoende lesmateriaal voor een doelgroep beschikbaar en dus besluit een partij, organisatie of onderwijsinstelling om zelf het voortouw te nemen
  • Er is onvoldoende eigenaarschap bij specifiek materiaal dat docenten gebruiken en dus besluit een partij, organisatie of onderwijsinstelling om zelf het voortouw te nemen

Organisaties, (beroeps)verenigingen of scholengemeenschappen uit het onderwijsveld met een specifieke kwaliteitsopvatting over materiaal kunnen besluiten om via Wikiwijsleermiddelenplein een keurmerkgroep te starten. Daarbij kun je bijvoorbeeld denken aan:

  • Organisaties die sectoren in het onderwijs vertegenwoordigen (zoals PO-Raad, VO-Raad, MBO-Raad, HBO-Raad, VSNU)
  • Grote scholengemeenschappen of samenwerkingsverbanden van scholen (zoals Montessori onderwijs, Zelfstandige gymnasia, DigilessenVO)
  • Organisaties die zich richten op een specifiek type leerlingen (zoals hoogbegaafdheid, dyslexie, leerlingen met taal- en rekenproblemen)
  • Organisaties die zich richten op hoge(re) kwaliteit van onderwijs (bv. BON, lerarenopleidingen)
  • Organisaties die zich richten op kwaliteit van leermiddelen (VvEA, GEU, uitgeverijen)
  • Instellingen voor hoger onderwijs

Beschrijf wie je bent, welke kwaliteitseisen je aan leermateriaal oplegt en welke procedure je volgt om een keurmerk toe te kennen. Zo krijgen potentiële gebruikers van het materiaal inzicht in de kwaliteitsopvatting en daarmee vertrouwen in het door jou aanbevolen materiaal. Deze gegevens zijn terug te vinden op jouw website.

Wikiwijsleermiddelenplein roept organisaties op zich aan te melden. Het platform biedt je de mogelijkheid je organisatie te profileren, je belangen te behartigen en je kwaliteitsopvatting zichtbaar te maken. Verbind je aan Wikiwijsleermiddelenplein. Neem hiervoor contact op via info@wikiwijsleermiddelenplein.nl.